10 loại vật liệu xây dựng bền vững thân thiện với môi trường

Vật liệu bền vững là những loại chất liệu không gây tổn hại cho môi trường trong suốt vòng đời sử dụng, từ giai đoạn khai thác nguyên liệu, sản xuất, thi công cho đến tháo dỡ và xử lý sau sử dụng. Xu hướng sử dụng vật liệu bền vững đang ngày càng trở nên phổ biến, giúp bảo vệ sức khỏe con người và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Công nghệ hiện đại đã phát triển nhiều loại vật liệu bền vững như gỗ công nghiệp, gạch tái chế, thép tái chế, tre, bê tông gai dầu và vật liệu sợi nấm và nhiều vật liệu khác đáp ứng nhu cầu thi công đa dạng của khách hàng.

Trong bài viết này, hãy cùng An Cường khám phá 10 loại vật liệu xây dựng bền vững phổ biến nhất hiện nay, từ gỗ công nghiệp, thép tái chế cho đến các vật liệu đột phá như sợi nấm và vỏ bần ép. Thông qua việc phân tích ưu điểm, ứng dụng và tiềm năng phát triển của từng loại vật liệu, bạn sẽ có được kiến thức cần thiết để lựa chọn vật liệu cho công trình của mình.

Vật liệu bền vững là gì?

Vật liệu bền vững hay vật liệu xanh là những chất liệu không gây tác hại đến môi trường sống trong quá trình sản xuất, thi công, ứng dụng và tháo dỡ. Những vật liệu này được khai thác hoặc sản xuất theo cách tôn trọng hệ sinh thái, sử dụng nguồn tài nguyên tái tạo hoặc tái chế, đồng thời có khả năng phân hủy tự nhiên hoặc tái sử dụng sau khi kết thúc vòng đời.

Xu hướng sử dụng vật liệu bền vững hiện nay đang tăng mạnh trên toàn cầu do ý thức bảo vệ môi trường và yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn xanh trong xây dựng. Nhiều chứng nhận xanh quốc tế ra đời như LEED, BREEAM và LOTUS khuyến khích việc sử dụng vật liệu có lượng phát thải carbon thấp và tuần hoàn tài nguyên hiệu quả, tạo động lực cho sự phát triển và ứng dụng rộng rãi của các giải pháp xây dựng thân thiện môi trường.

Top 10 loại vật liệu bền vững xu hướng hiện nay

10 loại vật liệu bền vững được nhiều kiến trúc sư lựa chọn hiện nay có thể kể đến như gỗ công nghiệp, gạch tái chế, thép tái chế, tre, bê tông gai dầu, sợi nấm, xi măng compozit, nhựa tái chế, terrazzo và vỏ bần. Cùng khám phá đặc điểm của từng loại vật liệu ngay sau đây.

Gỗ công nghiệp

Gỗ công nghiệp là vật liệu được chế tạo từ sợi gỗ, dăm gỗ hoặc vụn gỗ tự nhiên kết hợp với chất kết dính chuyên dụng thông qua quy trình ép nhiệt và áp suất cao. Gỗ công nghiệp có đa dạng chủng loại như MDF, HDF, ván dăm và Plywood. Mỗi loại có đặc tính riêng phù hợp với từng mục đích sử dụng khác nhau.

Gỗ công nghiệp thân thiện với môi trường vì sử dụng nguồn nguyên liệu từ gỗ thải, vụn gỗ và cây trồng ngắn ngày thay vì khai thác gỗ tự nhiên, qua đó giảm thiểu việc chặt phá rừng và bảo vệ hệ sinh thái. Quy trình sản xuất hiện đại cũng tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và giảm lượng chất thải ra môi trường.

Gỗ công nghiệp trở thành vật liệu bền vững được ưa chuộng hàng đầu hiện nay nhờ vào sự kết hợp hoàn hảo giữa tính kinh tế, thẩm mỹ và bảo vệ môi trường. Với đa dạng về mẫu mã, khả năng gia công linh hoạt và chi phí hợp lý, gỗ công nghiệp đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường nội thất và xây dựng.

Gạch tái chế

Gạch tái chế là vật liệu xây dựng được sản xuất từ nguyên liệu thải hoặc phụ phẩm công nghiệp như tro bay từ nhà máy nhiệt điện, vỏ cây dừa, xơ mướp, nhựa tái chế như chai PET, vỏ lon nhôm... Qua quy trình xử lý đặc biệt, các vật liệu thải này được chuyển hóa thành gạch xây dựng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Gạch tái chế thân thiện với môi trường vì giúp giảm lượng chất thải và tận dụng tối đa tài nguyên. Quá trình sản xuất không cần nhiệt độ cao như gạch truyền thống, giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải khí nhà kính. Việc sử dụng tro bay từ nhà máy nhiệt điện giúp giải quyết chất thải công nghiệp, biến phế phẩm thành sản phẩm có giá trị.

Gạch tái chế ngày càng phổ biến nhờ độ bền cơ học không thua kém gạch truyền thống. Gạch sinh học từ vỏ cây dừa có khả năng cách nhiệt và cách âm tốt, phù hợp cho các công trình tiết kiệm năng lượng. Gạch tái chế từ nhựa PET chống thấm và chống ăn mòn tốt, thích hợp cho công trình ngoài trời hoặc khu vực ẩm ướt.

Thép tái chế

Thép tái chế là vật liệu được sản xuất bằng cách tái sử dụng thép cũ từ các công trình đã tháo dỡ, phế liệu công nghiệp và sản phẩm thép hết hạn sử dụng, giúp giảm đáng kể nhu cầu khai thác tự nhiên. Quy trình tái chế thép tiêu thụ ít năng lượng hơn 75% so với sản xuất thép từ quặng sắt nguyên liệu, đồng thời giảm lượng chất ô nhiễm thải ra trong quá trình khai thác và sản xuất.

Thép tái chế đang trở thành loại vật liệu nổi bật trong lĩnh vực xây dựng do có thể tái chế nhiều lần mà không mất đi tính chất chắc chắn và bền bỉ ban đầu. Điều này tạo ra một chu trình khép kín trong việc sử dụng tài nguyên. Ngoài ra, việc sử dụng thép tái chế giúp tiết kiệm thời gian sản xuất đáng kể do nguyên liệu thép đã được xử lý thô sẵn, chỉ cần qua giai đoạn nấu chảy và tạo hình lại.

Tre

Tre là loại vật liệu truyền thống có tính bền vững cao nhờ tốc độ sinh trưởng cực nhanh, có thể thu hoạch sau 3 - 5 năm so với hàng chục năm của gỗ truyền thống. Cây tre có khả năng hấp thụ CO₂ cao hơn gỗ thông thường và tái sinh mạnh mẽ sau khi chặt mà không cần trồng lại. Hệ rễ tre cũng giúp chống xói mòn đất và cải thiện chất lượng đất.

Các công trình kiến trúc xanh hiện nay ưu tiên sử dụng vật liệu tre vì tính chất nhẹ nhưng có độ bền cao, dễ uốn nắn thành nhiều hình dạng khác nhau. Tre có thể xây dựng thành các cấu trúc độc đáo và vững chắc trong kiến trúc hiện đại, hoặc làm nguyên liệu sản xuất ván ép gỗ tre với độ bền và tính thẩm mỹ cao. Khả năng chống ẩm tự nhiên và tính kháng khuẩn của tre cũng làm tăng giá trị ứng dụng trong nội thất.

Bê tông gai dầu

Bê tông gai dầu hay vôi gai dầu là vật liệu được sản xuất dưới dạng khối từ hỗn hợp sợi gai dầu và vôi. Đây được coi là vật liệu âm carbon, bởi nó hấp thụ khí carbon dioxide nhiều hơn so với lượng khí thải phát ra trong quá trình sản xuất. Sợi gai dầu hoạt động tương tự như gỗ nhưng tăng trưởng nhanh hơn và có thể tái tạo dễ dàng.

Ngành xây dựng bền vững đánh giá cao bê tông gai dầu do khối lượng nhẹ và linh hoạt trong thiết kế, đồng thời có khả năng cách nhiệt tốt. Nhờ đó, nó giúp giảm nhu cầu sử dụng năng lượng để làm nóng hoặc làm mát môi trường một cách gián tiếp, góp phần tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí vận hành công trình.

Sợi nấm

Sợi nấm đã được khám phá và phát triển như một vật liệu xây dựng bền vững tiềm năng trong vài năm gần đây. Được sản xuất từ các sợi giống như rễ của nấm (mycelium) thân thiện với môi trường nhờ tính chất hữu cơ và phân hủy tự nhiên hoàn toàn, không để lại tác động tiêu cực đến môi trường sau khi kết thúc vòng đời sử dụng.

Sợi nấm mở ra kỷ nguyên mới cho ngành vật liệu với khả năng cách nhiệt và không độc hại đối với người dùng. Ngoài ra, sợi nấm rất nhẹ và có khả năng chống cháy, chống nước tự nhiên. Hiện nay, sợi nấm đang được sử dụng trong một số ngành công nghiệp bao gồm đóng gói và chế tạo, với tiềm năng mở rộng ứng dụng trong xây dựng.

Xi măng compozit

Xi măng compozit là vật liệu công nghệ mới được sản xuất từ vật liệu được trồng từ tảo biển, xuất phát từ đặc tính của một số loại tảo có thể tạo ra vật liệu giống như xi măng tự nhiên. Xi măng compozit thân thiện với môi trường nhờ quá trình sản xuất từ tảo biển có lượng phát thải carbon thấp và sử dụng nguồn tài nguyên tái tạo từ đại dương.

Nghiên cứu hiện đại đặt kỳ vọng vào xi măng compozit do có các tính chất tương tự như xi măng truyền thống nhưng với tác động môi trường thấp hơn đáng kể. Hiện tại, việc này vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và chưa được sử dụng phổ biến trong ngành công nghiệp, nhưng có thể sớm trở thành một trong những vật liệu hàng đầu giúp đạt được mục tiêu xây dựng không carbon.

Nhựa tái chế

Nhựa tái chế là loại nhựa được sản xuất lại từ các sản phẩm nhựa đã qua sử dụng, thông qua quá trình thu gom, phân loại, rửa sạch, nghiền nhỏ, nung chảy và tạo thành các hạt nhựa mới. Sự ra đời của vật liệu này đã giúp giảm đáng kể lượng rác thải nhựa và giảm nhu cầu sản xuất nhựa mới từ dầu mỏ, qua đó bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nhiều nhà sản xuất và nhà thiết kế đã nỗ lực sử dụng nhựa tái chế trong sản phẩm của họ. Mặc dù đây có thể chỉ là nỗ lực nhỏ của cộng đồng, khi tái chế đạt đến cấp độ công nghiệp, việc này sớm có thể hiệu quả cùng với việc giảm phụ thuộc vào nhựa nguyên sinh.

Terrazzo

Terrazzo là vật liệu tái chế được dùng làm gạch sàn, được tạo thành từ mảnh vụn của đá cẩm thạch và viên thủy tinh kết hợp với xi măng, giúp giảm lượng chất thải và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.

Terrazzo là vật liệu bền vững được ưa chuộng hiện nay vì không chỉ có tính thẩm mỹ cao với những mảnh vụn màu sắc đa dạng mà còn có độ bền vượt trội. Vật liệu này đã được sử dụng từ thời La Mã cổ đại nhưng trở nên phổ biến vào thế kỷ 18. Terrazzo hiện nay đã được nâng cấp từ phiên bản cũ với khả năng chống trầy xước và nứt tốt hơn. Ngay cả các mảnh nhựa cũng có thể được tái chế để trở thành Terrazzo.

Vỏ bần ép (Agglomerated cork)

Vỏ bần ép là vật liệu làm từ vỏ của cây sồi bần (Quercus suber), sử dụng hạt vụn và phụ phẩm thừa từ quá trình sản xuất nút bần để nén thành các khối composite lớn và được ứng dụng làm vật liệu nội thất. Một cây sồi bần có tuổi thọ trung bình hơn 200 năm và trong suốt vòng đời, nó có thể cho thu hoạch tổng cộng hàng trăm kilogram vỏ cây, tạo thành nguồn nguyên liệu xanh lý tưởng.

Vỏ bần ép trở thành vật liệu nội thất bền vững được ưa chuộng vì có tính chống thấm tuyệt vời, trọng lượng nhẹ, mềm, mịn, dễ dàng cắt, điêu khắc nhiều hình dạng và khả năng cách nhiệt tốt. Những đặc tính này làm cho vỏ bần ép trở thành lựa chọn lý tưởng cho nhiều ứng dụng trong xây dựng và nội thất, từ vật liệu cách nhiệt đến bề mặt trang trí thân thiện môi trường.

Việc ứng dụng 10 loại vật liệu xây dựng bền vững thân thiện với môi trường đã mở ra hướng đi mới cho ngành xây dựng hiện đại. Từ gỗ công nghiệp và thép tái chế truyền thống đến những vật liệu đột phá như sợi nấm và xi măng compozit, mỗi giải pháp đều góp phần giảm tác động tiêu cực đến môi trường và tạo ra các công trình bền vững. Xu hướng sử dụng vật liệu tái chế, nguồn tài nguyên tái tạo và công nghệ sản xuất tiết kiệm năng lượng không chỉ bảo vệ hành tinh mà còn mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài.

An Cường cam kết đồng hành cùng khách hàng trong hành trình xây dựng bền vững với các sản phẩm gỗ công nghiệp đạt chứng nhận Green Label Singapore và GreenGuard. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng tư vấn giải pháp vật liệu phù hợp cho từng dự án, đảm bảo cân bằng giữa chất lượng, thẩm mỹ và trách nhiệm môi trường. Liên hệ ngay với An Cường để được hỗ trợ lựa chọn vật liệu bền vững tối ưu cho công trình của bạn.